Οικολογία: Εφαρμογές στη Βιολογία της Διατήρησης

Αναλυτικά, η δομή του προγράμματος μαθημάτων έχει ως ακολούθως:

(Κωδικός Μαθήματος: ENVP_521)

Εξάμηνο:  B Διδακτικές Μονάδες: ECTS: 6 Τύπος: Κατ’ Επιλογήν Υποχρεωτικό (ΚΕΥ)
Επίπεδο Σπουδών:  Μεταπτυχιακό  Κατεύθυνση: ΠΠΔΒ Διδάσκων: Κωσταντίνος Θεοδώρου

Το συγκεκριμένο μάθημα εστιάζει στην κατανόηση των σύγχρονων απειλών για τη βιοποικιλότητα, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής κρίσης στην εποχή του Ανθρωπόκαινου, καθώς και στον ρόλο της Βιολογίας της Διατήρησης ως εφαρμοσμένου και διεπιστημονικού πεδίου. Οι εκπαιδευόμενοι θα διερευνήσουν πώς θεμελιώδεις οικολογικές έννοιες, θεωρητικά μοντέλα και πρωτόκολλα πεδίου εφαρμόζονται στη διατήρηση απειλούμενων ειδών, πληθυσμών και οικοσυστημάτων. Παράλληλα, θα εξετάσουν τις βασικές αρχές σχεδίασης, αξιολόγησης και διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, με γνώμονα τόσο τη βιολογική γνώση όσο και τις κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της διατήρησης.

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να:

  • Κατέχουν προχωρημένες γνώσεις σχετικά με τις αιτίες και τις επιπτώσεις της απώλειας της βιοποικιλότητας, καθώς και για τις αρχές και μεθόδους της Βιολογίας της Διατήρησης σε περιβαλλοντικό πλαίσιο.
  • Αναλύουν προβλήματα διατήρησης εφαρμόζοντας οικολογικές θεωρίες και εργαλεία περιβαλλοντικής επιστήμης, όπως η χωρική οικολογία και η πληθυσμιακή μοντελοποίηση.
  • Χρησιμοποιούν κατάλληλες μεθοδολογίες πεδίου για την παρακολούθηση της βιοποικιλότητας και την αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης ειδών και βιοτόπων.
  • Σχεδιάζουν και αξιολογούν στρατηγικές διατήρησης και διαχειριστικά σχέδια προστατευόμενων περιοχών.
  • Επικοινωνούν επιστημονικά δεδομένα και τεκμηριωμένες προτάσεις διαχείρισης σε διαφορετικά ακροατήρια (επιστημονικά, διοικητικά, κοινωνικά), προωθώντας τη διατομεακή συνεργασία.
  • Συμμετέχουν ή ηγούνται πρωτοβουλιών διατήρησης σε ερευνητικά, διαχειριστικά ή πολιτικά περιβάλλοντα με επιστημονική επάρκεια και κοινωνική ευαισθησία.

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να συμβάλουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή περιβαλλοντικών στρατηγικών και πολιτικών για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, εργαζόμενοι σε δημόσιους φορείς, διεθνείς οργανισμούς, ΜΚΟ ή στον ιδιωτικό τομέα.

Περιγραφή Ύλης ανά Εβδομάδα:
  1. Η κρίση της βιοποικιλότητας: Αιτίες και πηγές του προβλήματος. Επιπτώσεις από την απώλεια βιοποικιλότητας. Η σημασία της διατήρησης απειλούμενων ειδών και των οικοσυστημικών υπηρεσιών.
  2. Απειλές για τη βιοποικιλότητα Ι: Τρέχουσα κατάσταση και προβλέψεις. Απώλεια και κατακερματισμός ενδιαιτημάτων.
  3. Απειλές για τη βιοποικιλότητα ΙΙ: Κλιματική αλλαγή και υπερεκμετάλλευση φυσικών πόρων.
  4. Απειλές για τη βιοποικιλότητα ΙΙΙ: Εισβολικά είδη και ρύπανση.
  5. Εργαστήριο 1: Μοντελοποίηση καταλληλότητας ενδιαιτημάτων υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής και των μεταβολών στις χρήσεις γης.
  6. Δυναμική πληθυσμών: Δημογραφικά μοντέλα και τεχνικές παρακολούθησης πληθυσμών.
  7. Ανάλυση βιωσιμότητας πληθυσμών: Σκοποί, βασικές μέθοδοι και δείκτες κινδύνου πληθυσμιακής κατάρρευσης.
  8. Εργαστήριο 2: Πρακτική εφαρμογή της Ανάλυσης Βιωσιμότητας Πληθυσμών με χρήση του λογισμικού Vortex.
  9. Μεταπληθυσμοί: Βιωσιμότητα και διαχείριση πληθυσμών σε κατακερματισμένα τοπία.
  10. Γενετική της διατήρησης: Μεθοδολογίες, ερευνητικά ερωτήματα και εφαρμογές στη διατήρηση ειδών.
  11. Ex situ διατήρηση: Χρησιμότητα, εφαρμογές και προκλήσεις στη διατήρηση της βιοποικιλότητας εκτός φυσικού περιβάλλοντος.
Διαλέξεις (ώρες / εβδομάδα):  2
Ασκήσεις ‐Εργαστήρια (ώρες / εβδομάδα):  –
Άλλες δραστηριότητες:  –
Αξιολόγηση – Βαθμολόγηση:
  • Εργασία 1: Ανάλυση δεδομένων σχετικά με τις συνέπειες της απώλειας ενδιαιτημάτων (10%)
  • Εργασία 2: Έκθεση αποτελεσμάτων του Εργαστηρίου 1 (μοντελοποίηση καταλληλότητας ενδιαιτημάτων) (10%)
  • Εργασία 3: Συγγραφή επιστημονικού άρθρου βασισμένου στα αποτελέσματα του Εργαστηρίου 2 (Ανάλυση Βιωσιμότητας Πληθυσμών με χρήση Vortex) (80%)
Σημειώσεις Διδάσκοντος:
Προτεινόμενα Συγγράμματα:
  • Primack R. B. 2012. A Primer of Conservation Biology, Boston University.
Βιβλιογραφία:
  • Morris W. F. & Doak D. F. 2002. Quantitative Conservation Biology: Theory and Practice of Population Viability Analysis.
  • Vokou et al. (2014). Ten years of co-management in Greek protected areas:
    an evaluation. Biodiversity Conservation 23:2833–2855
Διαδικτυακές Πηγές: